Αυτή η συνέντευξη στο Continentes y Contenidos πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα και μεταδόθηκε στο πρόγραμμα #7 της Πέμπτης 19 Φεβρουαρίου 2026. Το ραδιοφωνικό πρόγραμμα Continentes y Contenidos είναι μία σύμπραξη δύο αρθρογράφων του πρακτορείου pressenza από το Εκουαδόρ και την Αργεντινή, της Νέλσης Λιζαραζό και του Μαριάνο Κιρόγα.
Λοιπόν, έχουμε μαζί μας τη φίλη μας Πατρίσια Ζαπάτα από την Κούβα και θεωρήσαμε ότι είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να μας πει πώς ζει ο κουβανικός λαός αυτή τη στιγμή, τι είδους επιδείνωση υποφέρει εξαιτίας του αποκλεισμού εδώ και τόσες δεκαετίες. Αλλά, εντάξει, ο αποκλεισμός έχει διακυμάνσεις και τώρα βρίσκεται σε μια περίπλοκη φάση. Πατρίσια, ευχαριστούμε που αφιέρωσες λίγο από το χρόνο σου για να μιλήσεις μαζί μας.
Γεια σου Μαριάνο, είναι πάντα χαρά μου να συνομιλώ μαζί σας και με το ακροατήριό σας. Βρισκόμαστε εδώ στην Κούβα, όπου πραγματικά νιώθουμε την επιδείνωση του αποκλεισμού, την επιδείνωση κυρίως λόγω της ένταξης της Κούβας στον κατάλογο των χωρών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία, αλλά και λόγω αυτού του νέου αποκλεισμού που έχει επιβάλει η Αμερική με κυρώσεις και δασμούς σε όλες τις χώρες που επιθυμούν να πουλήσουν πετρέλαιο στην Κούβα. Προφανώς είναι μια δύσκολη στιγμή για την Κούβα, πολύ δύσκολη, αλλά θέλω επίσης να σου πω ότι είμαι αρκετά έκπληκτη γιατί η κυρίαρχη αφήγηση που μας πουλάνε είναι μια Κούβα σε κατάσταση καταστροφής και όταν φτάνεις στην Κούβα συνειδητοποιείς ότι η Κούβα συνεχίζει να λειτουργεί, συνεχίζει να λειτουργεί παρά τις ελλείψεις. Δεν αντιλαμβάνεσαι αυτή τη δραματική κατάσταση για την οποία μιλάνε τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης. Λειτουργεί με μεγάλες ελλείψεις στα μέσα μαζικής μεταφοράς, με ελλείψεις σε βενζίνη, αλλά στην πραγματικότητα η ζωή στην Κούβα κυλάει με έναν τρόπο, περισσότερο ή λιγότερο κανονικό, στο πλαίσιο που το επιτρέπει αυτή η κατάσταση.
Ναι, γνωρίζουμε για… δεν ξέρω αν πρέπει να μιλήσουμε για στωικισμό, γιατί είναι σαν… δεν είναι κάτι που επιλέγεται, έτσι δεν είναι; Αλλά, ναι, γνωρίζουμε ότι ο κουβανικός λαός έχει αυτή την ικανότητα αντοχής και προσαρμογής. Τι αισθάνονται; Τι είναι μια νέα πρόκληση, μια νέα επίθεση; Πώς την ερμηνεύουν;
Λοιπόν, πιστεύω ότι αυτό που λες είναι θεμελιώδες, η αντοχή του κουβανικού λαού και, σε κάποιο βαθμό, η ανθεκτικότητά του. Δηλαδή, είναι ένας λαός που προσαρμόζεται στις πιο δύσκολες, χαοτικές συνθήκες που μπορεί να έχει, αλλά αυτό που αντιλαμβάνομαι περπατώντας στους δρόμους, μιλώντας με τους ανθρώπους με τους οποίους μιλάω, είναι ένα αίσθημα εξάντλησης, κόπωσης μπροστά στο πόσο δύσκολη γίνεται μέρα με τη μέρα η διαχείριση της καθημερινής ζωής, αλλά και ένα αίσθημα βαθιάς αξιοπρέπειας. Δηλαδή, πιστεύω ότι σε αντίθεση με άλλους λαούς, υπάρχει ένα αίσθημα ταυτότητας και αξιοπρέπειας που κάνει αυτόν τον λαό διαφορετικό από άλλους λαούς που γνωρίζουμε. Είναι ένας λαός κουρασμένος από τον αποκλεισμό, κουρασμένος από τις ελλείψεις, επειδή δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα, δεν υπάρχει βενζίνη, δεν υπάρχει πετρέλαιο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει φυσικό αέριο, να μην υπάρχει νερό, και όμως είναι σαφές αυτό το αίσθημα αξιοπρέπειας και για αυτούς είναι πολύ σημαντικός ο σεβασμός της κυριαρχίας τους. Δεν το λέω ως άρνηση οποιουδήποτε διαλόγου που μπορεί να υπάρξει, αλλά βλέπω ότι απαιτείται ένας διάλογος σε ισότιμες συνθήκες και με σεβασμό στην κυριαρχία της χώρας.
Αυτές τις μέρες γίνεται πολύς λόγος για την αποστολή τροφίμων και άλλων προμηθειών από το Μεξικό, σχεδόν ως μια προκλητική απάντηση στην πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να βάλουν στο στόχαστρο όποιον είναι διατεθειμένος να βοηθήσει τον κουβανικό λαό. Πώς το βλέπεις αυτό, γνωρίζοντας ότι κατάγεσαι από το Μεξικό και γνωρίζεις καλά πώς πρέπει να βλέπει κανείς την Κούβα από εκεί, από την ηπειρωτική χώρα;
Πιστεύω ότι αυτό είναι μια μερική λύση. Πράγματι, θεωρώ ότι η αποστολή αυτών των πλοίων γεμάτων με ανθρωπιστική βοήθεια από την πρόεδρο Κλαούντια Σεινμπάουμ είναι μια πράξη θάρρους, ωστόσο πιστεύω ότι υπάρχει μια ορισμένη αντίφαση σε αυτό, επειδή η Κούβα χρειάζεται να της πουλήσουν πετρέλαιο και πιστεύω ότι υπάρχει ένα αδιέξοδο, τουλάχιστον στην πολιτική του Μεξικού όσον αφορά την προμήθεια πετρελαίου στην Κούβα.
Επομένως, αν και η ανθρωπιστική βοήθεια είναι πάντα αποτελεσματική, πρέπει επίσης να κατανοήσουμε ότι είναι ασήμαντη σε σύγκριση με τις ανάγκες της χώρας. Σέβομαι πολύ τις πολιτικές της Κλαούντια Σεινμπάουμ, πιστεύω ότι κάνει εξαιρετική δουλειά στις πολιτικές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά πιστεύω επίσης ότι δέχεται πολύ ισχυρές πιέσεις. Ας θυμηθούμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσαν ότι όλα τα καρτέλ ναρκωτικών είναι τρομοκράτες και ότι έχουν την εξουσία να καταπολεμούν την τρομοκρατία όπου κι αν βρίσκεται. Αυτό θέτει τουλάχιστον ως πιθανότητα, δηλαδή δεν λέω ότι είναι σίγουρο ότι θα συμβεί, να αποφασίσουν οι ΗΠΑ κάποια στρατιωτική δράση σε εδάφη του Μεξικού που θα μπορούσαν να καταληφθούν ή όπου υπάρχει παρουσία των ναρκωτικών. Πιστεύω λοιπόν ότι η Πρόεδρος του Μεξικού αντιμετωπίζει μια πολύ περίπλοκη κατάσταση.
Ωστόσο, θα σου πω και κάτι άλλο: ο κουβανικός λαός είναι ένας λαός που είναι πολύ ευγνώμων προς το Μεξικό, όχι μόνο για ό,τι έχει κάνει η Κλαούντια Σεινμπάουμ, αλλά και για ό,τι έχει κάνει ο Αντρές Μανουέλ. Κυρίως επειδή το Μεξικό ήταν η μόνη χώρα που δεν διέκοψε ποτέ τις σχέσεις της με την Κούβα, όταν όλες οι χώρες της Κεντρικής Αμερικής διέκοψαν τις σχέσεις τους με την Κούβα τη δεκαετία του ’60. Έτσι, ο κουβανικός λαός βλέπει πάντα το Μεξικό ως αδελφή χώρα, ως φίλη χώρα, που δεν ξέρω αν ήταν στο πλευρό του, αλλά κυρίως που σεβάστηκε την κυριαρχία του κουβανικού λαού. Με αυτή την στάση νομίζω ότι το συναίσθημα αλληλεγγύης εντείνεται και γίνεται ακόμα πιο δυνατό.
Πιστεύεις ότι ο Ντίαζ Κανέλ, ο πρόεδρος της Κούβας, έχει προχωρήσει ήδη στις διαπραγματεύσεις για την άφιξη πετρελαίου; Υπάρχουν συζητήσεις για το πώς μπορεί να σπάσει αυτός ο κλοιός;
Λοιπόν, γίνονται πολλές συζητήσεις για αυτό, Μαριάνο, πολλές, αλλά ο,τιδήποτε σου πω σε αυτή τη χρονική στιγμή είναι σε επίπεδο εικασιών, δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες. Πιστεύω ότι η Κουβανική κυβέρνηση ασκεί κάθε δυνατή διπλωματική πίεση στις συμμαχικές χώρες για να διαπραγματευτεί και να εξασφαλίσει πετρέλαιο, αλλά αυτό πρέπει να δούμε αν είναι εφικτό, γιατί πριν από λίγο καιρό, την περασμένη εβδομάδα, ένα πλοίο που δεν είχε καν σημαία, μετέφερε πετρέλαιο και το κυνηγούσε το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών μέχρι που έφτασε στον Ινδικό Ωκεανό. Δηλαδή, πιστεύω ότι υπάρχουν ζητήματα, ότι υπάρχουν διαπραγματεύσεις, ότι υπάρχουν ακόμη και κάποιες άλλες χώρες που είναι διατεθειμένες να προμηθεύσουν πετρέλαιο στην Κούβα, αλλά δυστυχώς εξαρτόμαστε από τη στρατιωτική δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών και από τις αποφάσεις ενός προέδρου που είναι αποφασισμένος να υποβάλει την Κούβα σε ασφυξία με κάθε κόστος.
Φυσικά, έτσι όπως τα πράγματα συμβαίνουν δεν ξέρουμε πολύ καλά πόσο καιρό θα χρειαστεί η Κούβα για να ανακάμψει και πόσο θα μπορέσει να αντέξει.
Κοίτα, εδώ υπάρχει ένα θέμα. Η Κούβα παράγει πετρέλαιο, αλλά παράγει το 40% του πετρελαίου που χρειάζεται για την καθημερινή της διαβίωση. Αυτό το πετρέλαιο, από ό,τι έχω ακούσει, χρησιμοποιείται κυρίως στον παραγωγικό τομέα και στον τομέα της υγείας. Αλλά το έλλειμμα του 60% είναι σοβαρό. Τώρα, όλες οι εργασίες που δεν θεωρούνται προτεραιότητα, δηλαδή που δεν ανήκουν στον παραγωγικό τομέα και στον τομέα της υγείας, έχουν σταματήσει και οι εργαζόμενοι έχουν σταλεί σπίτι τους να δουλεύουν εξ αποστάσεως, λόγω των μεταφορών και όλων όσων συνεπάγεται η έλλειψη πετρελαίου. Και παρατηρείται μια απόσταση του κόσμου από τη στρατιωτική άσκηση, η οποία είναι επίσης μια ανάσα για τον κουβανικό λαό. Τα μουσεία είναι κλειστά, κλειστά είναι όλα όσα δεν ανήκουν στον παραγωγικό τομέα. Αυτό είναι μια ανάσα για τον κουβανικό λαό που το νιώθει. Ελπίζω λοιπόν ότι αυτή η συνθήκη θα είναι αρκετή για να στηρίξει τη χώρα με κάποιο τρόπο μέχρι να επιτευχθούν ορισμένες διαπραγματεύσεις ή να δούμε τι θα συμβεί. Τώρα, αυτό που θέλω να σου πω είναι ότι δεν βλέπω να είναι δυνατές στην Κούβα ενέργειες όπως αυτές που συνέβησαν στη Βενεζουέλα. Δεν το θεωρώ δυνατό, δεν το βλέπω ως διέξοδο για αυτή τη χώρα. Η αφήγηση που είχαν κατασκευάσει σχετικά με τη σύνδεση του Μαδούρο με τα καρτέλ ναρκωτικών είναι κάτι που δεν έχουν χρησιμοποιήσει για την Κούβα. Επιπλέον, δεν ξέρω αν ενδιαφέρει τις Ηνωμένες Πολιτείες να συλλάβουν τον Ντίαζ Κανέλ όπως συνέλαβαν τον Μαδούρο. Δεν βλέπω ότι αυτή θα είναι η επιλογή τους ως λύση, αλλά αυτό είναι, όπως πάντα, η προσωπική μου άποψη. Δεν βλέπω να υπάρχει ούτε βιώσιμη λύση. Πιστεύω πρέπει να περιμένουμε.
Όχι, είσαι πολύ λογικός άνθρωπος, οπότε δεν θα μπορούσες ποτέ να σκεφτείς κάτι τέτοιο.
Ναι, αλλά πρέπει να δούμε τη λύση σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, Μαριάνο. Τι θα συμβεί σε μια χώρα που αντιστέκεται στην αυτοκρατορία;
Ναι, αυτό είναι το μήνυμα. Εδώ και πολλά χρόνια βλέπουμε την Κούβα σαν τον μικρό Δαβίδ που αντιμετωπίζει τον Γολιάθ. Πότε θα μπορέσει να περάσει σε μια νέα φάση; Γιατί πρέπει να συνεχίζει να πολεμάει αιώνια;
Επειδή η διαμάχη είναι συμβολική, γι’ αυτό το λες. Είναι ο μικρός Δαβίδ εναντίον του Γολιάθ, και ένας Γολιάθ της φύσης που δεν δέχεται την αντίσταση ενός μικρού νησιού στη μέση της Καραϊβικής. Έτσι, αυτό που διακυβεύεται, τί είναι; Τι υπάρχει στην Κούβα; Στην Κούβα δεν υπάρχει πετρέλαιο, δεν υπάρχει το ορυκτό τόξο του Ορινόκο. Δεν υπάρχει κανένας από αυτούς τους πόρους που να μπορεί να ενδιαφέρει από γεωοικονομική άποψη. Είναι μόνο το σύμβολο. Δηλαδή, αυτό που θέλουν να καταστρέψουν είναι το σύμβολο της αξιοπρέπειας.
Λοιπόν, όσοι και όσες ακόμα διστάζουν θα πρέπει να αναλάβουν δράση για να μην συμβεί αυτό. Πατρίσια, ευχαριστώ πολύ για αυτή τη σύνδεση.
Πιστεύω ότι είναι πιο απαραίτητο από ποτέ από όπου και αν βρισκόμαστε να κινητοποιήσουμε την αλληλεγγύη προς μια χώρα, όχι επειδή μοιραζόμαστε την ίδια ιδεολογία, όχι επειδή συμφωνούμε απόλυτα. Μπορεί να συμφωνούμε ή να διαφωνούμε. Ωστόσο, πιστεύω ότι η αλληλεγγύη προς μια χώρα που απαιτεί σεβασμό της κυριαρχίας της θα πρέπει να αποτελεί θεμελιώδη αξία για όσους θεωρούνται δημοκράτες και δημοκράτισσες.
