Ο τελευταίος πρόεδρος της Σοβιετικής Ένωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο οποίος πέθανε στις 30 Αυγούστου στη Μόσχα σε ηλικία 92 ετών μετά από σοβαρή και παρατεταμένη ασθένεια, ήταν πολύ κοντά στον Σίλο και τους ανθρωπιστές, σύμφωνα με τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Διατηρούσε έναν ανοιχτό και συνεχή διάλογο μαζί τους κατά τη διάρκεια των ετών της εξουσίας του, με συναντήσεις και ρητές αναφορές στο βιβλίο του «Ανθρωπισμός και Νέα Σκέψη» του 1997, όπου ο Γκορμπατσόφ σημειώνει:

«Οι συμπτώσεις στην ιστορία δεν είναι συχνό φαινόμενο, αλλά συναντώνται. Σε ορισμένες περιπτώσεις ως αποτέλεσμα της τύχης, σε άλλες ως αντανάκλαση της νομιμότητας. Η σύμπτωση στην οποία αναφερόμαστε εδώ δεν είναι μόνο θεμιτή, αλλά κατά μία έννοια και αξιοσημείωτη.

Είναι ότι, περίπου την ίδια εποχή, γύρω στη δεκαετία του 1980, εμφανίστηκαν δύο τάσεις στη σκέψη και την πρακτική, θα μπορούσαμε να πούμε, δύο φιλοσοφικοπολιτικά φαινόμενα: το Ανθρωπιστικό Κίνημα και η Νέα Σκέψη».

Στα γραπτά του ο Πρόεδρος της Σοβιετικής Ένωσης υπογραμμίζει αυτή την εξαιρετική σύγκλιση και καταλήγει λέγοντας ότι «εμπνευσμένοι από τις ιδέες του Ανθρωπισμού και της Νέας Σκέψης, μπορούμε, πιστεύω, να ατενίζουμε το μέλλον με αισιοδοξία».

Η κυβέρνησή του συνδέθηκε με τους όρους Περεστρόικα και Γκλάσνοστ (μεταρρύθμιση και διαφάνεια), μια μεταρρύθμιση που μεταμόρφωσε την πολιτική και την οικονομία της χώρας του. Δεν ήταν μόνο ο τελευταίος πρόεδρος της Σοβιετικής Ένωσης, καθώς κατά τη θητεία του έπεσε το τείχος του Βερολίνου και διαλύθηκε το σοβιετικό συγκρότημα, αλλά και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και η έναρξη του αναλογικού αφοπλισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων με στόχο τη διασφάλιση της ειρήνης. Πολλές ήταν πράγματι οι προσπάθειες αυτού του αξιόλογου Προέδρου να συμβάλει στην παγκόσμια αποκλιμάκωση.

Μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η στάση του απέναντι στον τότε πρόεδρο της Ρωσίας, Μπόρις Γέλτσιν, ήταν ιδιαίτερα επικριτική. Ο Γκορμπατσόφ πέρασε τα πρώτα χρόνια της μετασοβιετικής εποχής αμφισβητώντας σκληρά τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιούσε ο νέος Ρώσος ηγέτης, ιδίως όταν επεδίωκε να αυξήσει τις δικές του εξουσίες και να νομιμοποιήσει τον νεοφιλελευθερισμό.

Βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης, συμμετείχε στη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο της Γερμανίας στα τέλη του 2009, όπου μαζί με την Μέιριντ Κόριγκαν, τον Λεχ Βαλέσα, τον Φρεντερίκ Ντε Κλερκ, τον Μοχάμεντ Γιουνούς και αρκετούς άλλους, άκουσε τον Σίλο, ο οποίος στην ομιλία του είπε: «Όσον αφορά την ανησυχία για το ζήτημα της βίας, έχουμε μείνει πίσω. Θα ήθελα να πω ότι η υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής και των πιο στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν έχει ακόμη καθιερωθεί σε γενικό και παγκόσμιο επίπεδο. Εξακολουθεί να υπάρχει μια δικαιολόγηση της βίας, όταν πρόκειται να υποστηριχθεί η άμυνα, ακόμη και η «προληπτική άμυνα» έναντι ενδεχόμενης επίθεσης. Και δεν φαίνεται να υπάρχει τρόμος για τη μαζική καταστροφή ανυπεράσπιστων πληθυσμών. Μόνο όταν η βία μας αγγίζει στην πολιτική μας ζωή μέσα από αιματηρές εγκληματικές πράξεις θορυβούμαστε, αλλά δεν παραλείπουμε να δοξάζουμε τα κακά παραδείγματα που δηλητηριάζουν τις κοινωνίες και τα παιδιά μας από τα πρώτα παιδικά τους χρόνια.

Είναι σαφές ότι δεν υπάρχει ακόμη ούτε η ιδέα ούτε η ευαισθησία που θα μπορούσε να προκαλέσει μια βαθιά απόρριψη και ηθική αποστροφή που θα μας οδηγούσε μακριά από τα τερατουργήματα της βίας στις διάφορες μορφές της.

Από την πλευρά μας, θα καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να εμπεδώσουμε στην κοινωνία τη σημασία των θεμάτων της Ειρήνης και της Μη Βίας, και είναι σαφές ότι θα έρθει η ώρα για ατομικές και μαζικές αντιδράσεις. Αυτή θα είναι η ώρα για μια ριζική αλλαγή στον κόσμο μας».

Αυτός ήταν ίσως ο τομέας στον οποίο οι δύο αυτές τάσεις συνέκλιναν περισσότερο, στις συνεχείς προσπάθειες για τον αφοπλισμό, την ειρήνη και τη μη βίαιη συνείδηση.

Μετάφραση από τα ισπανικά/επιμέλεια: Pressenza Athens