5 Μαρτίου, Αβάνα, πρώτη μέρα του ταξιδιού μου το 2026. Έχω ξαναπάει, αλλά κάθε φορά η αγάπη μου για αυτή τη χώρα, για την ιστορία της, για την επανάστασή της, μεγαλώνει. Γι’ αυτό, αν όλα πάνε όπως ελπίζω (και θα κάνω ό,τι μπορώ για να γίνει έτσι), σε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια θα μετακομίσω οριστικά εδώ.
Τούτου λεχθέντος, ας αρχίσουμε να μιλάμε για αυτή τη χώρα, μοναδική στον κόσμο για την ανθεκτικότητά της, την επίμονη υπεράσπιση της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας της, μια αντίσταση που διαρκεί εδώ και πολλά χρόνια, ακριβώς από την 1η Ιανουαρίου 1959, την ημέρα του θριάμβου της επανάστασης, την οποία σύντομα ακολούθησε αυτό που συνήθως ονομάζεται εμπάργκο, αλλά που στην πραγματικότητα είναι πολιορκία. Είναι σαν η Κούβα να ήταν ένα παλιό κάστρο χτισμένο στην κορυφή ενός βουνού και περικυκλωμένο από τον πολιορκητή, ο οποίος από τότε έχει χρησιμοποιήσει κάθε είδους άμεση και έμμεση επιθετικότητα, εξαναγκασμό, απειλή, κύρωση εναντίον οποιουδήποτε διατηρεί οποιαδήποτε σχέση με το νησί. Μόνο ελάχιστες χώρες που δεν έχουν πρακτικά σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και επομένως δεν υφίστανται εκβιασμούς από αυτές, καταφέρνουν με επιμονή να στείλουν κάτι στην Κούβα.
Η πολιορκία αυτή, αν και φαινόταν αδύνατη, πρόσφατα επιδεινώθηκε περαιτέρω από τον σημερινό ένοικο του Λευκού Οίκου (πρόσωπο που δεν θέλω καν να αναφέρω, τόσο πολύ με αηδιάζει). Αυτή η επιδείνωση αφορά, όπως πολλοί γνωρίζουν, την αδυναμία εισαγωγής πετρελαίου και παραγώγων του. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν κάθε είδους κυρώσεις στις χώρες που παράγουν και εξάγουν πετρέλαιο στην Κούβα. Όπως μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί, αυτό έχει τρομερές συνέπειες. Οι μεταφορές είναι μόνο το τελευταίο κομμάτι ενός συστήματος που βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από θερμοηλεκτρικούς σταθμούς που τροφοδοτούνται με ορυκτά καύσιμα. Στην πραγματικότητα, τα μεγαλύτερα προβλήματα αφορούν όλες εκείνες τις δραστηριότητες που χωρίς ηλεκτρική ενέργεια δεν μπορούν να ικανοποιήσουν τις βασικές ανάγκες της χώρας, με πρώτη και κύρια τα νοσοκομεία. Φανταστείτε αν αυτό συνέβαινε στην Ιταλία, νοσοκομεία και υγειονομικές εγκαταστάσεις χωρίς ηλεκτρική ενέργεια… Γι’ αυτό δεν έχω κανένα δισταγμό να μιλήσω για πολιορκία.
Στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η κουβανική κυβέρνηση έλαβε διάφορα αντίμετρα, μεταξύ των οποίων η διάθεση των διαθέσιμων ενεργειακών πόρων σε απαραίτητες δραστηριότητες και ο περιορισμός της κατανάλωσης καυσίμων σε άλλες δραστηριότητες. Με αξιοσημείωτη προνοητικότητα, ξεκίνησε επίσης μια ενεργειακή πολιτική με έντονη έμφαση στην παραγωγή φωτοβολταϊκής ενέργειας: ήδη από το πρώτο μου ταξίδι, το 2023, είχα την ευκαιρία να δω διάφορα φωτοβολταϊκά πάρκα που εκτείνονταν κατά μήκος της carretera central, της μακράς οδικής αρτηρίας που διασχίζει το νησί από ανατολικά προς δυτικά. Τότε επρόκειτο για εκτεταμένες εγκαταστάσεις που χρειάζονταν μεγάλους χώρους και που φυσικά δεν διέθεταν μπαταρίες αποθήκευσης, έτσι ώστε η παραγόμενη ενέργεια να τροφοδοτείται απευθείας στο εθνικό δίκτυο. Σήμερα, δεδομένου ότι εδώ δεν λείπει ο ήλιος, εκτός από τη συνεχή αύξηση αυτών των πάρκων, έχει ξεκινήσει και ενθαρρύνεται, ακόμη και με κρατικές επιχορηγήσεις, η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης σε κάθε τύπο δημόσιου και ιδιωτικού κτιρίου.
Αυτό οφείλεται κυρίως στην εξαιρετική βοήθεια της Κίνας, η οποία, όπως όλοι γνωρίζουν, διαθέτει προηγμένη τεχνολογία και σε αυτόν τον τομέα. Περπατώντας στην Αβάνα, μπορεί κανείς να δει ότι πολλές μικρές και μεσαίες εκτάσεις, που μέχρι πρόσφατα ήταν εγκαταλελειμμένες, τώρα χρησιμοποιούνται για την εγκατάσταση αυτών των συστημάτων.
Όλα αυτά όμως δεν αρκούν, γιατί ο δρόμος προς την οριστική ενεργειακή απελευθέρωση είναι μακρύς και περίπλοκος. Προς το παρόν, η παραγωγή ενέργειας από εναλλακτικές πηγές καλύπτει μόνο το 30% περίπου των εθνικών αναγκών, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν το αδύνατο δυνατό για να πνίξουν τη χώρα, με δυστυχώς πολύ εμφανή αποτελέσματα. Οι διακοπές ρεύματος διαρκούν δεκάδες ώρες και αφήνουν τον πληθυσμό σε μια κατάσταση μεγάλης απογοήτευσης, που αναμιγνύεται με την οργή προς την απάνθρωπη και σκληρή συλλογική τιμωρία που υφίσταται και, δυστυχώς, μέσα στην απελπισία, κινδυνεύει να προκληθεί η κατάρρευση της κουβανικής κοινωνίας λόγω της έλλειψης κάθε είδους βασικών αγαθών. Και η κατάσταση επιδεινώνεται μέρα με τη μέρα… Ακόμη και ο τουρισμός έχει μειωθεί στο ελάχιστο και με την σχεδόν πλήρη εξαφάνισή του χάνεται, αν όχι ο κύριος, τουλάχιστον ένας από τους σημαντικότερους πόρους της χώρας.
Οι παρεμβάσεις στον τομέα της ενέργειας δεν σταματούν στο φωτοβολταϊκό σύστημα. Περπατώντας στους δρόμους της Αβάνας, παρατηρεί κανείς αμέσως μια αρκετά σουρεαλιστική σιωπή, τόσο επειδή τα οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης που κυκλοφορούν είναι λίγα λόγω του περιορισμού των καυσίμων, όσο και κυρίως επειδή οι δρόμοι είναι γεμάτοι μοτοσικλέτες και μικρά τρίτροχα οχήματα πλήρως ηλεκτρικά, κατασκευασμένα στην Κίνα.
Σήμερα, εγώ ο ίδιος, που βρίσκομαι εδώ εκ μέρους της Εθνικής Ένωσης Φιλίας Ιταλίας-Κούβας (ANAIC) της οποίας είμαι μέλος, πραγματοποίησα μια αποστολή που με γέμισε χαρά. Οι λέσχες της ANAIC στη Λομβαρδία είναι αδελφοποιημένες εδώ και πάνω από τριάντα χρόνια με την αντιπροσωπεία του Κουβανικού Ινστιτούτου Φιλίας με τους Λαούς, της επαρχίας Las Tunas. Δεν πρόκειται για μια τυπική αδελφοποίηση, αλλά για μια ζωντανή και δυναμική σχέση, χάρη στην οποία η αλληλεγγύη μετατρέπεται από μια απλή φόρμουλα σε συγκεκριμένη βοήθεια. Πέρυσι, όταν στην επαρχία αυτή χάλασε ο μοναδικός διαθέσιμος αξονικός τομογράφος, χωρίς καμία δυνατότητα να βρεθούν ανταλλακτικά λόγω της προαναφερθείσας πολιορκίας, οι κύκλοι της Λομβαρδίας ανέλαβαν αμέσως δράση και με πολλές δωρεές από τα μέλη μας προχωρήσαμε στην αγορά των απαραίτητων ανταλλακτικών και την αποστολή τους στην Κούβα. Σήμερα, με μια νέα συγκέντρωση χρημάτων από όλα τα μέλη, ανταποκριθήκαμε στο αίτημά τους για βοήθεια για την εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού συστήματος με σύστημα αποθήκευσης ενέργειας, συνολικού κόστους 8.000 ευρώ. Η παράδοση αυτής της συγκεκριμένης βοήθειας στα χέρια της γραμματέως του ICAP του Las Tunas, Μαρία Ρομέρο Ροντρίγκεζ, ήταν για μένα μια πολύ συγκινητική στιγμή.
Επίσης, πολλοί άλλοι ταξιδιώτες όπως και εγώ που ανήκουμεν σε κάθε είδους ένωση υποστήριξης της Κούβας δεν ερχόμαστε ποτέ εδώ με άδεια χέρια, αλλά με μία ή περισσότερες βαλίτσες γεμάτες κάθε είδους φάρμακα, τα οποία, όπως μπορείτε να φανταστείτε, λόγω της πολιορκίας δεν μπορούν να φτάσουν εδώ. Μεταφέρουμε φάρμακα για φίλους, φίλους φίλων, γνωστούς, συγγενείς, αλλά κυρίως για νοσοκομεία και υγειονομικές εγκαταστάσεις.
Είναι ακριβώς όταν οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες που η αλληλεγγύη γίνεται πιο συγκεκριμένη. Στην Αβάνα ζει εδώ και χρόνια μια Ιταλίδα που να την χαρακτηρίσουμε εξαιρετική είναι λίγο: η Μπάρμπαρα Ιαντεβάια, συνεργάτης της Κοινότητας Ιταλών στον Κόσμο, καθώς και εκπρόσωπος της ASC (Ελβετική Ένωση Κούβας) του καντονιού Τιτσίνο, η οποία αποτελεί τη γέφυρα αλληλεγγύης μεταξύ της Ευρώπης και της Κούβας. Της παραδίδονται όλα τα είδη φαρμάκων, ιατρικών ειδών και υγειονομικού εξοπλισμού και η Μπάρμπαρα αναλαμβάνει να οργανώσει τη διανομή τους σε κάθε γωνιά του νησιού.
Η αγάπη της Μπάρμπαρα όπως και η δική μου για αυτή τη χώρα και αυτό το λαό μάς ωθεί να κάνουμε αυτό που κάνουμε, γιατί η Κούβα ήταν πάντα αλληλέγγυα με κάθε άλλη χώρα και αξίζει όλη τη βοήθεια και την υποστήριξή μας.
