Ο προβληματισμός γύρω από την επανάσταση και τα ψυχοκοινωνικά φαινόμενα ξεκινά από μια βασική διαπίστωση: οι κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές συμβαίνουν με πρωτοφανή ταχύτητα, καθιστώντας ακόμη και την κατανόησή τους δύσκολη. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για παραδοσιακές πολιτικές διαδικασίες ή μετασχηματισμούς που καθοδηγούνται από κομματικές ή συνδικαλιστικές δομές, αλλά για κινήματα πιο διάχυτα, συναισθηματικά και υπαρξιακά. Σε διάφορες χώρες εμφανίζονται σημάδια δυσαρέσκειας, κόπωσης και αναζήτησης νοήματος που εκφράζονται με πολύ διαφορετικούς τρόπους: η «αντισυστημική» ψήφος, οι αυθόρμητες διαμαρτυρίες, οι νέες μορφές οργάνωσης της νεολαίας ή ακόμη και ορισμένα συλλογικά φαινόμενα που προσπαθούν να εξηγήσουν εμπειρίες που δεν είναι καθημερινές. Όλα αυτά αποκαλύπτουν μια κοινωνική ευαισθησία σε μετάβαση, όπου οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ότι οι παραδοσιακοί τρόποι ζωής, εκπροσώπησης και συνύπαρξης δεν αρκούν πλέον για να ανταποκριθούν στις τρέχουσες ανάγκες.
Σε διάφορα μέρη του κόσμου παρατηρούνται ενδείξεις αυτής της διαδικασίας. Στη Βολιβία, η λαϊκή εξέγερση ενάντια σε καθημερινά προβλήματα όπως η νοθευμένη βενζίνη έδειξε πώς μια συγκεκριμένη κατάσταση μπορεί να πυροδοτήσει γρήγορα μια συλλογική αντίδραση ικανή να αποσταθεροποιήσει την εξουσία. Στις Φιλιππίνες, νεανικά τμήματα της Γενιάς Ζ εκφράζουν τη διαφωνία τους με τις παραδοσιακές δομές και αναζητούν νέους τρόπους συμμετοχής. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι διαμαρτυρίες κατά του πολέμου ή κατά των αντιμεταναστευτικών πολιτικών δείχνουν ότι ακόμη και κοινωνίες συνηθισμένες στη σταθερότητα αρχίζουν να παρουσιάζουν εσωτερικές ρωγμές και εμφανή ανάγκη για αλλαγή. Στην Αργεντινή, εν τω μεταξύ, πολλοί άνθρωποι βιώνουν μια πιο εσωτερική και υποκειμενική επανάσταση: αμφισβητούν τους παραδοσιακούς τρόπους άσκησης της πολιτικής, αποστασιοποιούνται από θρησκευτικούς ή κομματικούς θεσμούς και αρχίζουν να αναρωτιούνται πώς να οικοδομήσουν έναν άλλο τρόπο ζωής, πιο ανθρώπινο και συνεπή.
Ταυτόχρονα, εμφανίζονται συγκεκριμένες, κοινοτικές απαντήσεις που θα μπορούσαν να προαναγγείλουν νέες μορφές κοινωνικής οργάνωσης. Εναλλακτικοί εκπαιδευτικοί χώροι, κοινότητες μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, ομάδες εναλλακτικής ιατρικής, θεατρικά φόρα, κινηματογραφικά φόρα και δίκτυα ανταλλαγής γνώσεων μεταξύ γενεών καταδεικνύουν προσπάθειες ανασυγκρότησης πιο άμεσων και αλληλέγγυων ανθρώπινων δεσμών. Ίσως ένα από τα σημαντικότερα ψυχοκοινωνικά φαινόμενα της εποχής μας να είναι ακριβώς η μετάβαση από τον ατομικισμό και τον κατακερματισμό προς νέες αναζητήσεις κοινότητας, νοήματος και προσωπικού πρωταγωνισμού. Η επανάσταση, σε αυτό το πλαίσιο, δεν φαίνεται να προκύπτει μόνο από την κλασική πολιτική αντιπαράθεση, αλλά και από βαθιές αλλαγές στην ευαισθησία, στις ανθρώπινες σχέσεις και στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι φαντάζονται το μέλλον και επιθυμούν να ζήσουν.
